Historyczny klejnot w nowym blasku

„Saksońska Fabryka Maszyn” przemysłowca Richarda Hartmanna należała kiedyś do najważniejszych przedsiębiorstw produkujących lokomotywy. Dziś dawna Hartmannfabrik – jedna z jej hal produkcyjnych – stała się tętniącym życiem centrum kultury, sztuki i międzynarodowych spotkań. Z ogromną dbałością o detale i w ramach gruntownej rewitalizacji ten nieużytkowany przez lata obiekt przekształcono w nowoczesne centrum obsługi odwiedzających i informacji dla Europejskiej Stolicy Kultury Chemnitz 2025. Systemowe rozwiązania aluminiowe heroal pomogły podkreślić pierwotny charakter fasady, łącząc go ze współczesnymi wymogami w zakresie wydajności energetycznej i ochrony przeciwpożarowej.

Hartmannfabrik w Chemnitz to symbol przemysłowego rozkwitu Saksonii. W połowie XIX wieku, tuż obok ścisłego centrum miasta, nad brzegiem rzeki Chemnitz, konstruktor maszyn Richard Hartmann stworzył jedno z największych przedsiębiorstw budowy maszyn w regionie. Dostarczając pierwszą lokomotywę parową dla Królewskich Państwowych Kolei Saksońskich, ugruntował swoją pozycję kluczowego producenta lokomotyw. Hala znana dziś jako Hartmannfabrik była częścią tego imponującego kompleksu.

Jako reprezentacyjne serce projektu Chemnitz 2025 i jedna z 30 inwestycji z zakresu infrastruktury oraz rozwoju miejskiego Europejskiej Stolicy Kultury, ten zabytkowy obiekt został po latach opuszczenia przywrócony do życia w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Celem przedsięwzięcia, współfinansowanego ze środków publicznych, było zachowanie tego cennego zabytku architektury przemysłowej. Jak podkreśla inwestor, spółka NEXUS Immobilien GmbH: „Z wielką pieczołowitością i w ścisłej współpracy z konserwatorem zabytków odrestaurowaliśmy historyczną halę maszyn z 1864 roku. Tam, gdzie kiedyś tworzyła się historia przemysłu, powstało nowoczesne centrum informacyjno-rekreacyjne dla Chemnitz 2025. Zachowaliśmy charakterystyczne dachy pilaste, żeliwne słupy i ceglane ściany, dopełniając je nowoczesnymi akcentami, takimi jak aluminiowe portale, mobilna zabudowa oraz ekologiczne materiały. Ta harmonia przeszłości z teraźniejszością sprawia, że Hartmannfabrik jest dziś tętniącym życiem miejscem kultury, wymiany i transformacji”.

Planowanie i realizacja ściśle uwzględniały pierwotną koncepcję architektoniczną, wytyczne z punktu widzenia fizyki budowli oraz ogólne ramy inwestycyjne. Oprócz odsłonięcia dawnych słupów żeliwnych wykonano m.in. renowację starej suwnicy i otwarto przestrzeń empory za pomocą przeszklonych ścianek. Poważnym wyzwaniem okazały się istniejące uszkodzenia konstrukcji. „Wymusiły one wyburzenie znacznej części substancji budowlanej i odtworzenie jej na nowo przy ścisłym zachowaniu oryginalnego charakteru”, wyjaśnia Manuela Steinert, właścicielka firmy Steinert Ingenieurgesellschaft mbH, która jako kierowniczka projektu była za niego odpowiedzialna. Dotyczyło to na przykład powierzchni tynku drapanego na fasadzie, zachowanych fragmentów neoromańskiego fryzu arkadowego oraz krawędzi fryzu na fasadzie zachodniej. Przywrócenie historycznej estetyki musiało iść w parze ze spełnieniem nowoczesnych standardów w zakresie wydajności energetycznej, bezbarierowości oraz zabezpieczeń utrudniających włamanie. Ze względu na otwartą przestrzeń hali kluczowe było również spełnienie rygorystycznych norm przeciwpożarowych.

Obok wymogów funkcjonalnych priorytetem było spełnienie najwyższych wymagań estetycznych. Firmie NEXUS Immobilien GmbH zależało na odtworzeniu harmonii pierwotnej fasady. Sformułowano precyzyjne wytyczne dotyczące systemów okiennych, drzwiowych i fasadowych – od industrialnego designu po gięte elementy na fasadzie południowej. Stawiając na najwyższą jakość i trwałość, wybrano do realizacji fasad, okien oraz drzwi wewnętrznych i zewnętrznych drzwi wejściowych aluminiowe systemy heroal. Zakres zamówienia objął łącznie trzy systemy fasadowe heroal C 50 HI, dziewięć systemów drzwi obiektowych heroal D 72, 20 systemów okiennych heroal W 72 CW, 41 okien heroal W 72 i oraz jeden system okienny heroal W 72. Wewnątrz budynku zastosowano dodatkowo 25 przeciwpożarowych systemów drzwiowych heroal D 82 FP.

Szeroka gama produktów heroal dała firmie NEXUS Immobilien GmbH pełną swobodę w wiernym odtworzeniu historycznego charakteru obiektu. Już na etapie projektowania wsparciem służył zespół doradców architektonicznych heroal, współpracujący ściśle z generalnym wykonawcą Gunter Hüttner + Co. GmbH Bauunternehmung z Chemnitz oraz partnerem wykonawczym – firmą Schreinerei & Metallbau Wagner z Niederwürschnitz. Dla zachowania spójnej estetyki zadecydowano między innymi, aby wszystkie systemy heroal pokryć powłoką w matowym odcieniu RAL 7010 szary średni. Zastosowano przy tym innowacyjne powlekanie proszkowe heroal hwr, które gwarantuje wyjątkową odporność na czynniki atmosferyczne oraz trwałość koloru.

Na południowej fasadzie Hartmannfabrik system fasadowy heroal C 50 HI w pełni prezentuje swoje walory – zarówno estetyczne, jak i funkcjonalne. W połączeniu ze standardowymi trzyszybowymi pakietami izolacyjnymi wyróżnia się doskonałą wydajnością energetyczną, umożliwiając tworzenie ekologicznych fasad, także w obszarach o wysokich wymaganiach izolacyjnych. Szczególną rolę dla izolacji cieplnej odgrywa tu innowacyjna konstrukcja z piankowymi izolatorami i ciągłą uszczelką. System fasadowy przyciąga wzrok również architektonicznie. Dopracowany industrialny design przywraca fasadzie jej dawny blask, zachwycając czystą linią.

Dyskretne wkomponowanie drzwi obiektowych heroal D 72 w trzy elementy fasadowe podkreśla stonowaną elegancję fasady. Te systemy drzwiowe, zastosowane jako elementy wkładkowe, są zarówno estetyczne, jak i funkcjonalne: dzięki modułowej budowie systemu i różnym wariantom izolacji można je elastycznie dostosowywać do wymogów projektu w zakresie izolacji cieplnej, podnosząc też wydajność energetyczną i wartość obiektu. Dodatkowym atutem w przypadku inwestycji budowlanej Hartmannfabrik była możliwość precyzyjnego doboru parametrów: obie pary zewnętrznych systemów drzwiowych zrealizowano w przebadanym standardzie wyjść ewakuacyjnych i ratunkowych (wg DIN EN 179/1125), co zapewnia bezawaryjne i bezpieczne użytkowanie intensywnie eksploatowanej strefy wejściowej. Dla zachowania jednolitego wyglądu system heroal D 72 zamontowano także przy wejściach od strony zachodniej i wschodniej.

Fasadę zachodnią zaprojektowano spójnie ze strefą wejściową fasady południowej. Wszystkie okna wymieniono tam z wykorzystaniem systemów heroal. Rozmieszczenie i liczbę ślemion i szprosów wiedeńskich uzgodniono z konserwatorem zabytków. Na parterze system okienny heroal W 72 CW o konstrukcji słupowo-ryglowej w optyce stali idealnie wpisał się w oczekiwania właściciela co do industrialnego charakteru. Dzięki różnym wariantom kształtowników system heroal W 72 CW w optyce stali staje się atrakcyjną alternatywą typowej fasady stalowej. W Hermannfabrik zastosowano dwuskrzydłowe elementy w dolnej części oraz oszklenia stałe ze szprosami wiedeńskimi i łukami półkolistymi w górnym obszarze okien. Wyjątkowym akcentem architektonicznym po stronie zachodniej jest wielkoformatowy element okienny, stanowiący efektowny kontrapunkt dla całej bryły.

Wykonanie giętych elementów okiennych i fasadowych w sposób zgodny z wymogami konserwatorskimi było możliwe dzięki unikalnej w branży usłudze gięcia i krawędziowania kształtowników heroal. Umożliwia ona precyzyjne tworzenie złożonych kształtów, takich jak łuki półkoliste, odcinkowe czy koszowe, oraz powtarzalne krawędziowanie i przyłącza konstrukcyjne. Najnowocześniejsze procesy produkcji gwarantują jak zwykle wysoki poziom bezpieczeństwa systemu i jakości. Zarówno po stronie południowej, jak i zachodniej Hartmannfabrik gięte elementy kształtują fasadę tego charakterystycznego budynku i przyczyniają się do zachowania jego pierwotnego charakteru.

Czyste linie i industrialny styl konsekwentnie kontynuowano na pozostałych stronach fasady. Jasne, rozświetlone wnętrza dominują po wschodniej stronie budynku, zwróconej ku rzece. Na parterze jedenaście wielkoformatowych systemów okiennych heroal W 72 CW o smukłych szerokościach lica zapewnia maksymalną przejrzystość, wysoką przepuszczalność światła i elegancki design. Zestawiono je z dużym systemem okiennym heroal W 72 na parterze oraz 15 elementami systemu okien blokowych heroal W 72 i, które usytuowano na piętrze. Powściągliwa prostota dominuje również na stronie północnej Hartmannfabrik. Zamontowano tam łącznie 13 systemów okiennych heroal W 72 i.

Rozwiązania systemowe heroal wnoszą cenny wkład w rewitalizację tego industrialnego pomnika także w jego wnętrzach. Przeciwpożarowe systemy drzwiowe heroal D 82 FP w liczbie 25 sztuk dzielą przestrzeń na bezpieczne strefy pożarowe, chroniąc przed rozprzestrzenianiem się ognia i dymu. System ten cechuje wysoka stabilność statyczna, dzięki czemu idealnie nadaje się do ciągów komunikacyjnych o dużym natężeniu ruchu. 5-komorowy system kształtowników z odseparowaną rowkowaną strefą chłodzącą gwarantuje trwałość i niezawodność. Wizualnie elementy te idealnie współgrają z pozostałymi systemami heroal zamontowanymi w obiekcie.

Od momentu ponownego otwarcia w maju 2024 roku Hartmannfabrik prezentuje się w nowej odsłonie. Centrum informacyjne Europejskiej Stolicy Kultury Chemnitz 2025 to dziś ważny punkt na mapie miasta dla mieszkańców i turystów. Spółka Chemnitz 2025 gGmbH, która organizowała program i projekty związane z Europejską Stolicą Kultury, nadal regularnie oferuje tu różne eventy. Hermannfabrik można też wynająć jako miejsce spotkań, wystaw czy innych imprez. Przemysłowa architektura i ciekawa historia tego obiektu tworzą idealne ramy dla wyjątkowych wydarzeń, do czego istotnie przyczyniają się systemy aluminiowe heroal.